INLEIDING
Atonement is een film uit 2007 van Joe Wright gebaseerd op het gelijknamige boek van Ian McEwan. Het verhaal gaat over de Engelse familie Tallis in de jaren ’30. Briony is de jongste dochter en wil een beroemd theaterschrijver worden. Haar verbeelding is groot en ze leeft in een eigen wereldje. Ze leeft samen met haar familie en bediendes een luxe leven in hun Victoriaans-Gothische landhuis. Robbie is de zoon van één van de huishoudsters en zij wonen op hetzelfde landgoed. Hij is van dezelfde leeftijd als Cecilia, de oudere zus van Briony. In de hete zomer van 1935 komt de hele familie bijeen. Een speelse ruzie vindt plaats bij de fontein tussen Cecilia en Robbie maar Briony ziet hier kwaadaardigheid in. Vervolgens onderschept Briony een briefje van Robbie aan Cecilia die nooit verzonden had mogen worden en later betrapt de dertienjarige Briony het verliefde stel als ze de liefde aan het bedrijven zijn in de bibliotheek. Dit is voor Briony een optelsom van kwaadaardigheden en zij vindt Robbie dus ook een seksmaniak. Wanneer Briony’s nichtje Lola wordt verkracht is Briony de enige ooggetuige. Door alles wat ze gezien heeft moet de verkrachter volgens haar wel Robbie zijn. Dit heeft als gevolg dat Robbie opgepakt wordt en in de gevangenis belandt. Hiermee komt de prille liefde van Cecilia en Robbie tot een tragisch eind. Robbie krijgt de kans om in het Franse leger mee te vechten bij de “Slag bij Duinkerken.” Middels brieven houden Robbie en Cecilia moeizaam contact en Cecilia wordt zuster in het leger. Zo ontmoeten zij elkaar nog eenmaal, maar worden zij nimmer meer herenigd. Robbie overlijdt namelijk op de laatste dag van de evacuatie, 1 Juni 1940, aan bloedvergiftiging en niet veel later, op 15 Oktober 1940, komt Cecilia om het leven door een bomexplosie van de leidingen die boven het metrostation van Balham lagen. Briony schrijft een boek over de grootste fout in haar leven en doet dit als boetedoening . Zij heeft haar bekentenis nooit teruggenomen en heeft het nooit goed kunnen maken met haar zus en/of Robbie. Want het was niet Robbie die haar nichtje Lola heeft verkracht, maar Paul Marshall. En Briony wist dat de hele tijd. Maar door haar jeugdigheid, andere belevingswereld en niet te vergeten haar gevoelens voor Robbie heeft die valse bekentenis niet alleen haar leven, maar ook het leven van haar familie totaal op zijn kop gezet. Deze essay zal één scène analyseren en deze plaatsen in de film als geheel. Dit gebeurt in verhouding tot het narratief maar ook zullen belangrijke vormaspecten die Bordwell en Thompson bespreken in hun boek “Film Art” in deze analyse aan bod komen. Het is een belangrijk vormaspect als het bijdraagt aan de interpretatie binnen het gehele narratief. Ik heb gekozen voor “scène 6” (31:41 – 37:06) waarin Robbie zijn excuses komt maken voor de verkeerd afgeleverde brief. Dit leidt tot een liefdesverklaring en zij bedrijven de liefde met elkaar in de bibliotheek. Briony is hier getuige van. Mijn motivatie voor deze keuze is dat in deze scène alle twijfel wordt weggenomen over de relatie tussen Robbie en Cecilia. In het begin zijn er twijfels over wat er tussen de twee gaande is. Enerzijds zou het kunnen dat er iets is voorgevallen tussen hen waardoor ze nu ruzie hebben. Anderzijds zou het over een geheime liefde kunnen gaan. Het is niet duidelijk tot deze scène de twijfel wegneemt. Deze gebeurtenis is ook essentieel voor het vervolg van het narratief aangezien deze gaat over de relatie tussen Robbie en Cecilia en de rol die Briony hierin inneemt. Haar rol is groot. Zij is getuige van de vrijpartij in de bibliotheek en is gekwetst als zij Robbie en Cecilia verstrengeld in elkaar ziet. Zij is immers ook verliefd op Robbie. Door haar verkeerde opvattingen koestert zij wrok jegens hem en dat speelt dan weer door in haar onjuiste bekentenis. Zonder deze scène zou er onduidelijkheid zijn over de relatie tussen Cecilia en Robbie en zou de rest van het verhaal niet plaats kunnen vinden. De scène begint wanneer Robbie aan de deurbel trekt en eindigt wanneer Briony hen betrapt tijdens een vrijpartij. De vraag die ik beantwoord gedurende deze essay is: “Welke aspecten van de filmische vorm sturen de interpretatie van deze scène ten opzichte van het geheel en welke rol speelt deze scène in het gehele narratief”? In deze onthullende scène zal er waarschijnlijk alles aan gedaan zijn om de intimiteit weer te geven. Vermoedelijk wordt er veel gebruik gemaakt van extreme close-ups of medium close-ups en er zal een intieme sfeer gecreëerd worden door het lichtgebruik. Wellicht zal door non-diegetisch geluid de intieme sfeer versterkt worden. Briony zal als een contrast weergegeven worden aangezien zij hen “betrapt”. Allereerst wordt gekeken naar de structuur en de mise-en-scène, vervolgens worden verschillende cinematografische elementen uitgelicht en als laatste wordt gekeken wat de invloeden van de montage en het geluid zijn op het interpreteren van deze scène in de film als geheel. Wanneer een nummer vermeldt wordt tussen haakjes, zal het hier gaan om een vermelding naar de shotlist die bijgevoegd is als bijlage.

MISE-EN-SCÈNE
Verschillende elementen in de mise-en-scène vormen de interpretatie van deze onthullende scène in de film als geheel. De scène speelt zich voornamelijk binnenshuis af. Robbie en Cecilia zijn beiden chique gekleed in verband met een etentje wat later op de avond plaats vindt. Cecilia is gekleed in het felgroen (1), terwijl Robbie sober gekleed is in een maatpak. Cecilia contrasteert mooi tegen zowel de achtergrond bestaande uit boeken als Robbie. Haar jurk is bloot en uitdagend (13). Door de kleur en het model wordt er extra aandacht gevestigd op Cecilia en tevens wordt er een intieme en uitdagende sfeer gecreëerd. In het landhuis is het erg donker in contrast met buiten (15). Daar schijnt de zon terwijl binnen het meubilair vooral bestaat uit donkereiken. Het enige licht zijn de lichtbronnen die in het huis zijn aangebracht. In de bibliotheek is er slechts één lichtbron: het schemerlampje op het bureau (19). Door het minimale gebruik aan licht wordt de intimiteit gecreëerd die geassocieerd wordt met liefde. Er komen geen kaarsen voor in de scène, maar door het minimale lichtgebruik wordt dezelfde sfeer opgewekt. Daarnaast is er veelvuldig gebruik gemaakt van underlighting wat zorgt voor een realistisch licht. De keuze van de setting is opmerkelijk. Er is gekozen voor de bibliotheek omdat het een geheim plekje moet zijn. Niemand zal zoeken naar ze in de bibliotheek. Zij kiezen bewust om naar de bibliotheek te gaan en een intiem gesprek te voeren in plaats van in de woonkamer. Zij willen een moment om samen te zijn en niet gestoord te worden door anderen. Deze plek vinden zij in de bibliotheek. Tijdens de route naar de bibliotheek verliest Cecilia haar haarspeld (17). Deze wordt in beeld gebracht zodat Briony het stel kan lokaliseren en kan betrappen. Doordat het speldje op de gang rondslingert, bedenkt Briony dat er wel eens iets heel ernstigs aan de hand kan zijn met Cecilia. Hierdoor worden Briony’s ideeën versterkt en ontwikkelt ze verkeerde opvattingen over Robbie. Het haarspeldje speelt daarom een belangrijke rol in deze scène. Het gedrag van beide personages speelt een grote rol bij de interpretatie van de scène. Beiden gedragen zich nerveus en onhandig. Zij weten wat ze voor elkaar voelen maar het komt voor het eerst tot uiting en daarom kijkt Robbie enorm angstig en onzeker afgewisseld met een liefdevol en speelse lach (10). Cecilia kijkt vooral vaak weg en friemelt met haar handen. Deze handelingen geven de liefde weer tussen beide personages. Bij Briony is het vooral opmerkelijk dat zij geheel in het wit gekleed is (61). Dit straalt een serene jeugdigheid uit. Deze outfit benadrukt haar onschuld en leeftijd. Zij vormt een contrast met Robbie en Cecilia, die door hun kledij juist erg formeel en volwassen lijken.

CINEMATOGRAFIE
Ook zijn er verschillende cinematografische aspecten die een belangrijke functie bekleden bij het interpreteren van deze scène. Het valt meteen op dat er gebruik gemaakt is van een hand-held camera. De camera deint nogal vaak en dit helpt bij het creëren van een intieme sfeer. Het beeld glijdt voorbij in plaats dat het schokkerig overloopt. De camera lijkt zelf rond te kijken en bij de interactie aanwezig te zijn. Wanneer Robbie en Cecilia in de vrijpartij verstrikt geraakt zijn, ontstaat er meer diversiteit in de lengte van de shots. De personages worden hitsiger en daarbij volgen snellere handelingen en ontstaan er kortere shots maar tegelijkertijd wordt er gebruik gemaakt van langere shots om de romantiek te benadrukken (36). Er wordt veel gebruik gemaakt van extreme close-ups, medium close-ups en medium shots. In het begin van de scène wanneer Robbie nog buiten staat wordt er vooral gebruik gemaakt van medium shots. Dit is gedaan om de afstand die er dan nog bestaat tussen Robbie en Cecilia goed weer te geven. Zij zijn aan het converseren over de verkeerd afgeleverde brief en de spanning wordt door het gebruik van de medium shots sterker weergegeven (1 t/m 12). Later, in de bibliotheek, wordt er veelvuldig gebruik gemaakt van medium close-ups en close-ups. Deze geven de intimiteit aan die bestaat tussen de twee. Een zogenaamde tilt zorgt regelmatig voor een intiem effect. Wederom wanneer het stel verstrengeld is in elkaar glijdt de camera van boven naar beneden waarbij de seksuele handelingen duidelijk zijn. Wanneer Robbie met zijn hand over het lichaam van Cecilia gaat, gaan zijn handen langzaam naar beneden. De camera volgt dit. Wanneer Cecilia op haar beurt het jasje en broek van Robbie losmaakt (49), volgt de camera dit ook door middel van een tilt. Tevens wordt er gebruik gemaakt van een tilt bij het vastpakken van elkaars gestrekte hand naar boven (56). Het gebruik van een tilt in deze situaties is wederom bevorderlijk voor het weergeven van de intimiteit. De personages worden in het begin van de scène vanaf een straight-angle gefilmd. Recht van voren worden ze gefilmd om zo de conversatie weer te geven. In de bibliotheek wordt dit nog even gehandhaafd maar tijdens de vrijpartij worden ze beiden voornamelijk van opzij gefilmd. Ze kijken vaak off-screen terwijl dit in het begin niet het geval is. De straight-angle zorgt voor een afstand tussen Robbie en Cecilia. De straight-angle wordt ook gebruikt bij Briony (61). Zij wordt met een medium close-up in beeld gebracht zodat er recht in haar betraande ogen gekeken kan worden en er als het ware meegevoeld wordt met Briony. Opvallend is dat in het begin van de scène, wanneer Robbie bij de voordeur staat (2), Robbie lichtelijk vanuit een high-angle wordt gefilmd en Cecilia vanuit low-angle. Dit zorgt ervoor dat Robbie nederig wordt neergezet. Hij komt excuses maken en wordt daarom op deze manier weergegeven. Later in de bibliotheek draait dit om en wordt Robbie vanuit een low-angle en Cecilia vanuit en high-angle gefilmd. Doordat Cecilia het woord neemt en gaat zitten op het bureau, terwijl Robbie blijft staan, wekt dit het beeld van een ondervraging op. Robbie wordt ondervraagd door Cecilia over de brieven. Wanneer ze in de vrijpartij belanden, worden ze allebei vanaf dezelfde hoogte gefilmd. Hierbij wordt het samenkomen van het stel benadrukt en is er geen sprake meer van onderlinge verschillen. Zij smelten als het ware samen.

MONTAGE
De 180 graden regel wordt in deze scène goed gehandhaafd. Er wordt gespeeld met verschillende shots zoals medium shots, medium close-ups, close-ups en extreme close-ups. De 180 graden regel die toegepast wordt zorgt voor een realistisch beeld. Er is gekozen voor continuity editing. De tijd die verloopt in de film is de tijd die ook daadwerkelijk de tijd die de acties innemen. De montage is gebruikt om het narratief beter weer te geven. De establishmentshots (1 en 2) zijn de shots waarbij Robbie aan de deurbel trekt en zijn gezicht kenbaar wordt gemaakt. Hiermee wordt meteen voor het narratief duidelijk dat hij bij Cecilia aan de deur staat om zijn excuses te maken. Dit is gebaseerd op de voorgaande gebeurtenis waarbij hij het besef heeft dat de verkeerde brief is afgeleverd. Vanaf shot 2 wordt er gebruik gemaakt van shot/reverse-shots tussen Cecilia en Robbie. Zij zijn met elkaar in gesprek en op deze manier wordt er afstand geschept tussen het stel. Zij staan nu nog lijnrecht tegen over elkaar. Deze manier van vastleggen wordt nog tot en met shot 13 doorgezet. Dan volgen er shots waarin ze beiden in beeld zijn maar vervolgens wordt er vanaf shot 18 wederom gebruik gemaakt van shot/reverse-shots. Vanaf shot 36 is hier geen sprake meer van en zijn zij in elk shot samen aanwezig. Wanneer Cecilia opmerkt dat Briony in de ruimte is (59), is er sprake van een eye line match. Cecilia kijkt off-screen naar Briony. In shot 61 wordt Briony weergegeven en zij kijkt naar Cecilia en Robbie die tegen de wand staan.

GELUID
In deze scène wordt enkel gebruik gemaakt van diegetisch geluid. Er wordt aan de deurbel getrokken (1) en dit geluid is hoorbaar. Wanneer ze door de gang lopen richting de bibliotheek (15) klinkt een klok. Deze benadrukt de spanning die er is tussen Robbie en Cecilia. Wanneer Robbie op het haarspeldje trapt (17) hoor je het speldje vertrapt worden. Vervolgens hoor je de deur dichtgaan (18). De manier waarop Robbie dit doet benadrukt wederom de spanning tussen het stel. Zij zijn op een geheime plek en willen niet gestoord en gevonden worden. Alle handelingen worden zo stil mogelijk uitgevoerd. Vanaf het moment dat ze elkaar kussen (36) hoor je de geluiden die hierbij passen. Ze zijn opgewonden en ze kreunen van genot. Wanneer Cecilia opmerkt dat er nog iemand in de kamer is (59) slaakt zij een kreet om vervolgens stilte te behouden. Het gebruik van diegetisch geluid speelt een grote rol in deze scène. Door dit gebruik wordt de spanning opgebouwd en behouden.

CONCLUSIE
In deze analyse is onderzocht welke vorm- en stijlelementen in de slotscene de interpretatie van de film als geheel sturen en welke rol de scène speelt in de gehele film. Zoals verwacht is in deze scène veel aandacht besteed aan het weergeven van de intimiteit tussen Cecilia en Robbie. Vooral de cinematografie en mise-en-scene spelen een grote rol bij het creëren van deze intimiteit. Het geluid is ook erg belangrijk maar er is geen gebruik gemaakt van non-diegetisch geluid om de sfeer te versterken, zoals aanvankelijk gesteld werd. Het contrast met Briony wordt inderdaad gemaakt maar is niet zo groot als verwacht. Deze scène is vooral erg belangrijk qua narratief. Het is een onthullende scène waarin de verhoudingen tussen de drie hoofdpersonen duidelijk worden. Vandaar dat de mise-en-scene de grootste rol speelt. De scène in het geheel van de film valt niet weg te laten. Dit is de enige scène waarin de liefde tussen Cecilia en Robbie fysiek wordt weergegeven en is tevens het enige moment dat zij bij elkaar zijn als een stel. De keuze voor de setting en de manier van filmen maakt de scène spannend. Zij doen iets geheims dat niemand mag zien. Daarnaast stellen Robbie en Cecilia zich beiden erg kwetsbaar op. De rest van de film draait eigenlijk om deze scène waarin de liefdesrelatie tussen Robbie en Cecilia daadwerkelijk tot stand komt. Deze scène is onmisbaar in de film als geheel.